Płacz jako mechanizm resetu fizjologicznego
Łzy to nie tylko uwolnienie emocji, ale to jeden z najbardziej wyrafinowanych mechanizmów regulacji układu nerwowego.
Kiedy ciało poddaje się naturalnej fali płaczu, uruchamiania się układ przywspółczulny obniżając tętno i ciśnienie krwi. Kortyzol – hormon stresu – jest wypłukiwany z ciała a endorfiny i naturalne substancje przeciwbólowe zalewają twój krwioobieg. Oddech się pogłębia a mięśnie rozluźniają.
Płacz to wbudowany przycisk resetowania układu nerwowego. Trauma jednak uczy układ nerwowy, że bezbronność jest równoznaczna z niebezpieczeństwem.
Jeżeli bito cię podczas płaczu, odtrącano gdy byłeś zdenerwowany lub nauczono Cię, że wyrażanie emocji prowadzi do kary czy odrzucenia, twój układ nerwowy rozwija coś, co nazywamy niedokończoną reakcją stresową. Ciało rozpoczyna proces płaczu, ale go zatrzymuje, ponieważ dopełnienie tego cyklu jest zbyt ryzykowne.
A stąd już cała lawina problemów: emocje, które płacz miał przetworzyć zatrzymują się w ciele jako napięcie, niepokój lub odrętwienie. Reset fizjologiczny się nie wydarza pozostawiając Twój układ nerwowy w chronicznym stanie częściowej aktywacji. Więc nosisz ze sobą łzy latami, blokujesz emocje które nigdy nie miały możliwości przejść swojego naturalnego cyklu wyrażania i stres, który nigdy nie był uwolniony.
Jak to wpływa na układ nerwowy?
UWIĘZIONE łzy nie tylko wpływają na emocje, ale również na twoją fizyczność. Kiedy układ nerwowy postrzega płacz jako niebezpieczny, automatycznie powstrzymuje napływ łez poprzez napięcie w gardle, spłycenie oddechu i napięcie mięśni wokół oczu. Ciało chce płakać, ale układ nerwowy włącza hamulec.
Rady typu – oglądnij smutny film czy posłuchaj smutnej muzyki pomijają to, że przyczyną może być brak poczucia bezpieczeństwa układu nerwowego. To z kolei powoduje większy opór, ponieważ utwierdza układ nerwowy w przekonaniu, że płacz nie jest bezpieczny, nie wydarza się naturalnie, tylko trzeba się do niego zmusić.
Układ nerwowy nie odróżnia aktualnego niebezpieczeństwa od tego, które było w przeszłości. Nie uleczone rany z przeszłości traktuje jakby wciąż były aktualne. Dla niego wciąż nie jest bezpiecznie.
W jaki sposób możesz uwolnić swoje łzy?
Zamiast wymuszać popłynięcie łez, można stworzyć bezpieczne dla twoich zmysłów środowisko, które pomoże układowi nerwowemu rozpoznać, że płacz już jest bezpieczny. Takie bezpieczne środowisko może powstać w relacji z inną osobą np. zaufanym przyjacielem czy terapeutą. Można też stworzyć takie środowisko i przygotować otoczenie samemu, dbając o poczucie bezpieczeństwa dla wszystkich twoich zmysłów:
- ZMYSŁ WZROKU – zadbaj o ciepłe, przygaszone światło w pomieszczeniu. Takie jak lubisz. Możesz otoczyć wzrokiem pokój sprawdzając, czy czujesz się bezpiecznie, zatrzymać na chwilę wzrok na ulubionym przedmiocie.
- ZMYSŁ SŁUCHU – cisza zazwyczaj daje poczucie bezpieczeństwa, ale może czujesz się bezpieczniej przy ulubionej, cichej muzyce w tle. Może być Ci trudno o poczucie bezpieczeństwa wiedząc, że ktoś może usłyszeć Twój płacz. Zobacz co możesz z tym zrobić.
- ZMYSŁ RÓWNOWAGI – znajdź pozycję, w której czujesz bezpieczeństwo i oparcie. To może być zwinięcie się w kłębek w kąciku, zawinięcie w koc czy nawet leżenie na podłodze. Zmysł równowagi musi czuć się bezpiecznie i mieć pewność, że się nie zsuniesz ani nie upadniesz.
- ZMYSŁ KINESTETYCZNY – użyj delikatnego nacisku. To może być ciężki koc, ramiona owinięte wokół ciała, oparcie pleców o ścianę. Ciało potrzebuje czuć się trzymane i pomieszczane zanim pozwoli się otworzyć na płacz.
- ZMYSŁ INTEROCEPCJI (wewnętrznej świadomości ciała) – stopniowo zanurzaj się w odczuwanie swojego ciała. Zacznij od zauważenia oddechu, bicia serca, odczuć w gardle i klatce piersiowej. Nie zmuszaj się ani nie oceniaj niczego. Tylko zauważaj. Twój wewnętrzny system zmysłów potrzebuje czuć się bezpiecznie takim, jaki jest w tej chwili, z wszystkimi odczuciami jakie się pojawiają.
MOC Interocepcji – uwolnienie poprzez kontakt z własnym ciałem
Jak już czujesz się bezpiecznie i jesteś zanurzony w otoczenie i wewnątrz siebie, skontaktuj się ze swoimi łzami i zapytaj delikatnie czy chcą Ci coś przekazać.
Nie oczekuj niczego tylko powitaj wszystko co się pojawia. Nawet jeżeli nic się nie pojawi. Może Twój układ nerwowy potrzebuje więcej czasu. Być może pojawi się tylko mała mini łezka. Podziękuj jej bez oceny. Niech Twój układ nerwowy poczuje, że nawet odrobina wyrażania emocji jest przez Ciebie witana. Po jakimś czasie Twój układ nerwowy zbuduje sobie potwierdzenie, że płacz nie oznacza krzywdy i mini łezki mogą dojrzeć do pełnego uwolnienia.
Możesz też zakryć swoje zamknięte oczy dłońmi i poczuć ich ciepło i delikatny dotyk. To da twojemu układowi nerwowemu sygnał, że Twoje oczy i łzy za nimi są chronione.
Oddychaj wolno i naturalnie, ale niczego nie wymuszaj. Pozwól sobie odczuć, że łzy są bezpieczne a bezbronność chroniona. Jeżeli łzy się pojawią pozwól im płynąć. Jeżeli nie – uszanuj ochronę twojego układu nerwowego przed bezbronnością.
Możesz też zauważyć, że trudno ci w pełni ziewać, kichać gdy tego potrzebujesz czy śmiać się „do rozpuku”. Wszystko to są sygnały, że Twój układ nerwowy nauczył się utrzymywać kontrolę zamiast naturalnego uwolnienia. Często jest to odpowiedź na poczucie bezsilności w przeszłości.
Na szczęście układ nerwowy może się nauczyć, że pełne uwolnienie emocji jest bezpieczne. Jak zaczynasz pracować z jednym schematem np. uwięzione łzy – inne schematy zaczynają się zmieniać również. Możesz nauczyć swój układ nerwowy, że bezbronność też może być bezpieczna.